Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Chiusi</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Chiusi"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.timeline.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/mediawiki.page.gallery.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
<meta name="geo.position" content="43.01666667;11.95"></head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Chiusi rootpage-Chiusi skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Chiusi</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<table class="wikitable infobox float-right toptextcells" style="font-size:95%; margin-top:0; width:250px;">
<tbody><tr>
<th colspan="2" style="font-size:larger;">Chiusi
</th></tr>
<tr>
<td style="text-align:center; vertical-align:middle; width:50%;"><span typeof="mw:File"></span>
</td>
<td style="vertical-align:middle;"><table class="centered" style="background-color: var(--dewiki-hintergrundfarbe1);; color: var(--color-base, #202122); border: none; border-collapse: collapse; width: min-content;">
<tbody><tr><td style="border: none; padding: 0; text-align: center;"><div style="position: relative; z-index: 0; padding: 0; display: inline-block; width: max-content; vertical-align: top; border: none;"><div style="position:absolute; top:36.2%; left:44.9%; height:0; width:0;"><div style="position:relative;z-index:100;left:-2.5px;top:-2.5px;width:5px;height:5px;line-height:0px;"><span typeof="mw:File"><a href="geo:43.016666666667,11.95" title="Chiusi"></a></span></div>
</div></div></td></tr>
</tbody></table>
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Staat" title="Staat">Staat</a>
</td>
<td><a href="Italien" title="Italien">Italien</a>
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Italienische_Regionen" title="Italienische Regionen">Region</a>
</td>
<td><a href="Toskana" title="Toskana">Toskana</a>
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Italienische_Provinzen" title="Italienische Provinzen">Provinz</a>
</td>
<td><a href="Provinz_Siena" title="Provinz Siena">Siena</a>&nbsp;(SI)
</td></tr>


<tr>
<td><a href="World_Geodetic_System_1984" title="World Geodetic System 1984">Koordinaten</a>
</td>
<td><span id="text_coordinates" class="coordinates -print"><a class="external text" href="geo:43.016666666667,11.95"><span title="Breitengrad">43°&nbsp;1′&nbsp;<abbr title="Nord">N</abbr></span>, <span title="Längengrad">11°&nbsp;57′&nbsp;<abbr title="Ost">O</abbr></span></a></span><span class="geo noexcerpt" style="display:none"><span class="body"></span><span class="latitude">43.016666666667</span><span class="longitude">11.95</span><span class="elevation">398</span></span>
</td></tr>
<tr>
<td><a href="H%C3%B6he_%C3%BCber_dem_Meeresspiegel" title="Höhe über dem Meeresspiegel">Höhe</a>
</td>
<td><span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">398&nbsp;<a href="H%C3%B6he_%C3%BCber_dem_Meeresspiegel" title="Höhe über dem Meeresspiegel"><abbr title="metri sul livello del mare (Höhe über dem Meeresspiegel)">m&nbsp;s.l.m.</abbr></a></span>
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Fl%C3%A4cheninhalt" title="Flächeninhalt">Fläche</a>
</td>
<td>58&nbsp;km²
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Einwohnerzahl" title="Einwohnerzahl">Einwohner</a>
</td>
<td>8.142 <small><i>(31. Dez. 2024)</i></small><sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</td></tr>


<tr>
<td><a href="Fraktion_und_Circoscrizione" title="Fraktion und Circoscrizione">Fraktionen</a>
</td>
<td>Chiusi Scalo, Montallese, Macciano, Querce al Pino
</td></tr>


<tr>
<td><a href="Postleitzahl_(Italien)" title="Postleitzahl (Italien)">Postleitzahl</a>
</td>
<td>53043 Chiusi città (capoluogo), 53044 Chiusi stazione (Chiusi Scalo), 53040 Montallese
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Telefonvorwahl_(Italien)" title="Telefonvorwahl (Italien)">Vorwahl</a>
</td>
<td>0578
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Istituto_Nazionale_di_Statistica" title="Istituto Nazionale di Statistica">ISTAT-Nummer</a>
</td>
<td>052011
</td></tr>
<tr>
<td>Bezeichnung der Bewohner
</td>
<td>Chiusini
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Liste_der_Schutzpatrone" title="Liste der Schutzpatrone">Schutzpatron</a>
</td>
<td>Santa Mustiola und San Secondiano (3. Juli)
</td></tr>
<tr>
<td><a href="Website" title="Website">Website</a>
</td>
<td><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.comune.chiusi.siena.it/">Chiusi</a>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="font-size:smaller; text-align:center;"><span typeof="mw:File"></span> <br>Panorama von Chiusi
</td></tr></tbody></table>
<p><b>Chiusi</b> ist eine <a href="Italien" title="Italien">italienische</a> Stadt mit 8142 Einwohnern (Stand 31.&nbsp;Dezember 2024) in der <a href="Toskana" title="Toskana">Toskana</a>. Sie liegt in der <a href="Provinz_Siena" title="Provinz Siena">Provinz Siena</a> zwischen dem <a href="Bolsenasee" title="Bolsenasee">Bolsenasee</a> und dem <a href="Trasimenischer_See" title="Trasimenischer See">Trasimenischen See</a>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Geografie">Geografie</h2></div>
<div style="float:right;"></div>
<p>Die Gemeinde liegt etwa 60&nbsp;km südöstlich der Provinzhauptstadt <a href="Siena" title="Siena">Siena</a> und rund 100&nbsp;km südöstlich der Regionalhauptstadt <a href="Florenz" title="Florenz">Florenz</a>. Italiens Hauptstadt <a href="Rom" title="Rom">Rom</a> liegt ca. 130&nbsp;km südlich. Chiusi liegt in der <a href="Klimatische_Einordnung_italienischer_Gemeinden" title="Klimatische Einordnung italienischer Gemeinden">klimatischen Einordnung italienischer Gemeinden</a> in der Zone&nbsp;D,&nbsp;2&nbsp;022&nbsp;GG<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Wichtige Gewässer im Gemeindegebiet sind die <a href="Torrente_(Sturzbach)" title="Torrente (Sturzbach)">Torrenti</a> <i>Astrone</i> (4 von 22&nbsp;km im Gemeindegebiet), <i>Gragnano</i> (7 von 7&nbsp;km im Gemeindegebiet), <i>Montelungo</i> (6 von 6&nbsp;km im Gemeindegebiet), <i>Parce</i> (5 von 13&nbsp;km im Gemeindegebiet) und <i>Tresa</i> (4 von 5&nbsp;km im Gemeindegebiet). Die Torrenti Gragnano, Montelungo, Parce und Tresa gehören zum Flusssystem des <a href="Arno_(Tyrrhenisches_Meer)" title="Arno (Tyrrhenisches Meer)">Arno</a>, der Astrone zum Flusssystem des <a href="Tiber" title="Tiber">Tiber</a>.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Zu seinen Ortsteilen zählen <i>Chiusi Scalo</i> (252&nbsp;m, ca. 3900&nbsp;Einwohner), <i>Montallese</i> (266&nbsp;m, ca. 560&nbsp;Einwohner, gehört zum Teil auch zu Montepulciano), <i>Macciano</i> (335&nbsp;m, ca. 50&nbsp;Einwohner), <i>Montevenere</i> (350&nbsp;m, ca. 140&nbsp;Einwohner) und <i>Querce al Pino</i> (328&nbsp;m, ca. 50&nbsp;Einwohner).<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Nachbargemeinden sind <a href="Castiglione_del_Lago" title="Castiglione del Lago">Castiglione del Lago</a> (<a href="Provinz_Perugia" title="Provinz Perugia">PG</a>), <a href="Cetona" title="Cetona">Cetona</a>, <a href="Chianciano_Terme" title="Chianciano Terme">Chianciano Terme</a>, <a href="Citt%C3%A0_della_Pieve" title="Città della Pieve">Città della Pieve</a> (PG), <a href="Montepulciano" title="Montepulciano">Montepulciano</a> und <a href="Sarteano" title="Sarteano">Sarteano</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Geschichte">Geschichte</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Antike">Antike</h3></div>
<p>Chiusi, etruskisch <b>Clevsin</b>, lateinisch <b>Clusium</b>, geht auf <a href="Etrusker" title="Etrusker">etruskische</a> Ursprünge zurück. Hüttenreste und Keramikfunde reichen bis in die End<a href="Bronzezeit" title="Bronzezeit">bronzezeit</a> und <a href="Villanovakultur" title="Villanovakultur">Villanovakultur</a>, <a href="Nekropole" title="Nekropole">Nekropolen</a> um die entstehende Stadt über dem Tal des <a href="Chiana" title="Chiana">Chiana</a> stammen aus der Villanovazeit und der <a href="Orientalisierender_Stil" title="Orientalisierender Stil">orientalisierenden Epoche</a>, Kammergräber traten zuerst gegen Ende des 7. vorchristlichen Jahrhunderts auf. Damals war Clusium schon ein bedeutender Ort in <a href="Etrurien" title="Etrurien">Etrurien</a>, Zentrum von Agrarwirtschaft, Handel und Gewerbe, Hauptort eines etruskischen Stadtstaates, Mitglied im etruskischen <a href="Zw%C3%B6lfst%C3%A4dtebund" title="Zwölfstädtebund">Zwölfstädtebund</a> und wohl <a href="Oligarchie" title="Oligarchie">oligarchisch</a> regiert. Einen archäologisch fassbaren Höhepunkt in der Entwicklung des Ortes stellt das 6. Jahrhundert v. Chr. dar.
</p><p>Auch die römische Historiografie berichtet von Clusium. Danach rückte <a href="Lars_Porsenna" title="Lars Porsenna">Lars Porsenna</a>, der König der Stadt, nach dem Sturz des <a href="R%C3%B6mische_K%C3%B6nigszeit" title="Römische Königszeit">römisch-etruskischen Königs</a> <a href="Lucius_Tarquinius_Superbus" title="Lucius Tarquinius Superbus">Lucius Tarquinius Superbus</a> (510 v. Chr.) auf <a href="Rom" title="Rom">Rom</a> vor, er belagerte die Stadt und nahm sie wohl auch ein. Von Rom aus soll Porsenna versucht haben, seine Herrschaft über <a href="Latium" title="Latium">Latium</a> auszudehnen, doch erlitt sein Sohn Aruns Porsenna vor der latinischen Stadt <a href="Ariccia" title="Ariccia">Aricia</a> durch <a href="Latiner" title="Latiner">Latiner</a> und Griechen unter dem Tyrannen <a href="Aristodemos_von_Kyme" title="Aristodemos von Kyme">Aristodemos von Kyme</a> eine Niederlage (504/503 v. Chr.). Der Vater musste sich daraufhin aus Rom wieder zurückziehen und kehrte wohl nach Clusium zurück, wo er wahrscheinlich zu Beginn des 5. Jahrhunderts verstarb.
</p><p>Inwieweit die politischen Rückschläge des 5. Jahrhunderts v. Chr. (Niederlage der Etrusker in der <a href="Schlacht_von_Kyme" title="Schlacht von Kyme">Schlacht von Kyme</a>, 474 v. Chr.) Chiusi beeinflussten, bleibt unklar. Römischer Geschichtsschreibung zufolge hat die Stadt im 4. Jahrhundert v. Chr. eine Rolle beim Galliereinfall nach Mittelitalien gespielt: Ein Chiusiner Bürger namens Arruns habe die Gallier zum Einfall verleitet. Chiusi wurde angegriffen (390 v. Chr.), die Einwohner wandten sich nach Rom um Hilfe, der römische Gesandte <a href="Quintus_Fabius_Ambustus_(Konsulartribun)" title="Quintus Fabius Ambustus (Konsulartribun)">Quintus Fabius Ambustus</a> tötete den Anführer der Gallier, worauf sich diese gegen Rom wandten. Archäologisch wird im weiteren Verlauf des 4. Jahrhunderts v. Chr. ein Verfall Chiusiner Macht sichtbar.
</p><p>296/295 v. Chr. war das Chiusiner Territorium Schauplatz der Kämpfe zwischen Römern, Etruskern, Galliern und Umbrern (<a href="Schlacht_von_Sentinum" title="Schlacht von Sentinum">Schlacht von Sentinum</a>). In der Folgezeit wurde Chiusi immer mehr in den <a href="R%C3%B6misches_Reich" title="Römisches Reich">römischen Staat</a> einbezogen, freilich bei Erhalt seiner aristokratisch-oligarchischen Ordnung. Im Jahr 205 v. Chr., im <a href="Zweiter_Punischer_Krieg" title="Zweiter Punischer Krieg">Zweiten Punischen Krieg</a> (218 – 201 v. Chr.) beteiligte sich die Stadt an der Ausrüstung des römischen Heeres, das in Nordafrika gegen <a href="Karthago" title="Karthago">Karthago</a> zum Einsatz kommen sollte.
</p><p>Nach dem römischen <a href="Bundesgenossenkrieg_(Rom)" title="Bundesgenossenkrieg (Rom)">Bundesgenossenkrieg</a> (91 – 89 v. Chr.) wurden die Chiusiner, nunmehr <a href="R%C3%B6misches_B%C3%BCrgerrecht" title="Römisches Bürgerrecht">römische Bürger</a>, der <a href="Tribus_(Rom)" title="Tribus (Rom)">Tribus Arnensis</a> zugeordnet. Der römische <a href="R%C3%B6mischer_Diktator" title="Römischer Diktator">Dictator</a> <a href="Lucius_Cornelius_Sulla_Felix" title="Lucius Cornelius Sulla Felix">Sulla</a> (82 – 79 v. Chr.) gründete auf Chiusiner Territorium eine Veteranenkolonie. Chiusi war nun eine römisch-etruskische Stadt im unter römischer Herrschaft geeinten Italien, ein Verkehrsknotenpunkt zwischen <a href="Arno_(Tyrrhenisches_Meer)" title="Arno (Tyrrhenisches Meer)">Arno</a>- und <a href="Tiber" title="Tiber">Tibertal</a>, zwischen toskanischer Küste und dem Hinterland.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Mittelalter">Mittelalter</h3></div>
<p>Seit dem 11. Jahrhundert stand Chiusi unter der Herrschaft seiner Bischöfe, später unter dem Einfluss von <a href="Orvieto" title="Orvieto">Orvieto</a>. 1231 kam es an <a href="Siena" title="Siena">Siena</a>, 1556 an das <a href="Gro%C3%9Fherzogtum_Toskana" title="Großherzogtum Toskana">Großherzogtum Toskana</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Bevölkerungsentwicklung"><span id="Bev.C3.B6lkerungsentwicklung"></span>Bevölkerungsentwicklung</h2></div>

<div class="timeline-wrapper"></div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Sehenswürdigkeiten"><span id="Sehensw.C3.BCrdigkeiten"></span>Sehenswürdigkeiten</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Etruskische_Kultur">Etruskische Kultur</h3></div>
<p>Im Umland von Chiusi befinden sich einige etruskische <a href="H%C3%BCgelgrab" title="Hügelgrab">Hügelgräber</a>. Das Etruskische Museum ist einer der wichtigsten Aufbewahrungsorte Italiens für etruskische Kultur.
</p>
<ul class="center gallery mw-gallery-traditional">
<li class="gallerycaption">In Chiusi gefundene etruskische Objekte</li>
<li class="gallerybox" style="width: 175px">
<div class="thumb" style="width: 170px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><a href="Terrakotta" title="Terrakotta">Terrakotta</a>-Figur einer Etruskerin (<a href="Badisches_Landesmuseum" title="Badisches Landesmuseum">Badisches Landesmuseum</a>)</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 175px">
<div class="thumb" style="width: 170px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Doppelgesichtiger <a href="Kantharos" title="Kantharos">Kantharos</a> (Trinkgefäß) (<a href="Louvre" title="Louvre">Louvre</a>)</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 175px">
<div class="thumb" style="width: 170px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Weinkrug mit Stiergesicht (<a href="Arch%C3%A4ologisches_Nationalmuseum_Florenz" title="Archäologisches Nationalmuseum Florenz">Archäologisches Nationalmuseum Florenz</a>)</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 175px">
<div class="thumb" style="width: 170px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><a href="Bestattungsurne" title="Bestattungsurne">Asche-Urne</a><br>1. Jh. v. Chr. (<a href="Herzogliches_Museum_Gotha" title="Herzogliches Museum Gotha">Herzogliches Museum Gotha</a>)</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 175px">
<div class="thumb" style="width: 170px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Museo archeologico nazionale di Chiusi (Museo Etrusco)</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 175px">
<div class="thumb" style="width: 170px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Exponate im Etruskischen Museum Chiusi</div>
</li>
</ul>


<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Kirchen">Kirchen</h3></div>
<ul><li><i>Concattedrale di San Secondiano</i>, auch Duomo genannt, Konkathedrale im <a href="Bistum_Montepulciano-Chiusi-Pienza" title="Bistum Montepulciano-Chiusi-Pienza">Bistum Montepulciano-Chiusi-Pienza</a>. Der <a href="Campanile" title="Campanile">Campanile</a> entstand 1585 aus einem <a href="Wehrturm" title="Wehrturm">Wehrturm</a>. Das Gebäude entstand im 6. Jahrhundert und wurde im 12. Jahrhundert stark verändert. Weitere Veränderungen wurden am Ende des 18. Jahrhunderts durchgeführt. Von 1887 bis 1894 restaurierte <a href="Giuseppe_Partini" title="Giuseppe Partini">Giuseppe Partini</a> die Kirche. Sie enthält im Inneren Werke von Arturo Viligiardi (<i>Santa Caterina che impara miracolosamente a leggere</i> (Cappella della Madonna), <i>La martire Orsola</i>, <i>Dormitio Virginis</i>, <i>Santa Caterina d’Alessandria</i> und <i>Sante e Santi martiri</i>) sowie ein Werk von <a href="Bernardino_Fungai" title="Bernardino Fungai">Bernardino Fungai</a> (<i>Adorazione del Bambino tra i Santi Secondiano e Girolamo</i>).<sup id="cite_ref-LuoghiFede_5-0" class="reference"><a href="#cite_note-LuoghiFede-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Chiesa di San Francesco</i>, Kirche im Ortskern am Rathausplatz. Zu der Kirche gehörte früher ein Kloster, das von dem <a href="Augustinerorden" title="Augustinerorden">Augustinerorden</a> betrieben wurde.</li>
<li><i>Chiesa di Santa Maria Novella</i>, Kirche im Ortskern aus dem 11. Jahrhundert. Der Campanile wurde später errichtet und entstand aus einem Turm der Wehrmauer. Wurde 1902 restauriert.<sup id="cite_ref-LuoghiFede_5-1" class="reference"><a href="#cite_note-LuoghiFede-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Chiesa di Sant’Apollinare</i>, Kirche im Ortskern</li>
<li><i>Chiesa di Santo Stefano</i>, Kirche im Ortskern</li>
<li><i>Chiesa di Santa Maria della Pace</i>, 1925 entstandene Kirche im Ortsteil Chiusi Scalo.<sup id="cite_ref-LuoghiFede_5-2" class="reference"><a href="#cite_note-LuoghiFede-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Chiesa del Santissimo Nome di Maria</i>, Kirche im Ortsteil Querce al Pino. Die Kirche entstand 1586 an der Stelle eines <a href="Tabernakel" title="Tabernakel">Tabernakel</a> und gehörte zunächst zu den <a href="Franziskaner_(OFM)" title="Franziskaner (OFM)">Franziskanern</a>, dann zu den <a href="Jesuiten" title="Jesuiten">Jesuiten</a>, die bis 1621 blieben.</li>
<li><i>Chiesa di San Piero Apostolo</i>, Kirche im Ortsteil Macciano</li>
<li><i>Chiesa di San Leopoldo</i>, Kirche in der Località Dolciano. Entstand im 17. Jahrhundert.<sup id="cite_ref-LuoghiFede_5-3" class="reference"><a href="#cite_note-LuoghiFede-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Weitere_Sehenswürdigkeiten"><span id="Weitere_Sehensw.C3.BCrdigkeiten"></span>Weitere Sehenswürdigkeiten</h3></div>

<ul><li><i>Fortezza</i> (auch <i>Rocca Paolozzi</i> genannt<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>), Burg aus dem späten 12. Jahrhundert.<sup id="cite_ref-TouringClub_7-0" class="reference"><a href="#cite_note-TouringClub-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Porta Lavinia</i>, früher auch <i>Porta alla Vigna</i> genannt, nördliches Stadttor, das heute noch vorhanden ist und vor dem 14. Jahrhundert entstand.<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Palazzo Comunale</i>, Rathaus aus dem 15. Jahrhundert.<sup id="cite_ref-TouringClub_7-1" class="reference"><a href="#cite_note-TouringClub-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Teatro comunale Pietro Mascagni</i>, Theater</li>
<li><i>Lago di Chiusi</i>, See und Naturschutzgebiet (Aree naturali protette di interesse locale (ANPIL))</li>
<li><a href="Tomba_del_Colle_Casuccini" title="Tomba del Colle Casuccini">Tomba del Colle Casuccini</a> (<i>Grab vom Casuccinihügel</i>) – etruskisches Grab</li>
<li><a href="Tomba_della_Scimmia" title="Tomba della Scimmia">Tomba della Scimmia</a> (<i>Grab des Affen</i>)</li>
<li><a href="Tomba_di_Poggio_al_Moro" title="Tomba di Poggio al Moro">Tomba di Poggio al Moro</a> (<i>Das Grab vom Moro-Hügel</i>)</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Verkehr">Verkehr</h2></div>

<ul><li>Chiusi ist über die Anschlussstelle <i>Chiusi-Chianciano Terme</i> an die <a href="Autostrada_A1_(Italien)" title="Autostrada A1 (Italien)">A1</a> (<a href="Autostrada_del_Sole" title="Autostrada del Sole">Autostrada del Sole</a>) angeschlossen.</li>
<li>Im Ortsteil <i>Chiusi Scalo</i> steht der Bahnhof <i>Chiusi-Chianciano Terme</i> an der <a href="Schnellfahrstrecke_Florenz%E2%80%93Rom" title="Schnellfahrstrecke Florenz–Rom">Schnellfahrstrecke Florenz–Rom</a>.</li>
<li>Der Bahnhof im Ortsteil Montallese war ebenfalls an diese Strecke angeschlossen. Zudem lag er an der Strecke <a href="Empoli" title="Empoli">Empoli</a>-Siena.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Gemeindepartnerschaften">Gemeindepartnerschaften</h2></div>
<p>Chiusi unterhält <a href="Gemeindepartnerschaft" title="Gemeindepartnerschaft">Gemeindepartnerschaften</a> mit:
</p>
<ul><li><a href="Andr%C3%A9zieux-Bouth%C3%A9on" title="Andrézieux-Bouthéon">Andrézieux-Bouthéon</a>, <a href="D%C3%A9partement_Loire" title="Département Loire">Département Loire</a>, Frankreich</li>
<li><a href="Neu-Isenburg" title="Neu-Isenburg">Neu-Isenburg</a>, Deutschland</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><a href="Giovannangelo_Camporeale" title="Giovannangelo Camporeale">Giovannangelo Camporeale</a>: <i>Die Etrusker. Geschichte und Kultur.</i> Düsseldorf-Zürich 2003, S.&nbsp;398–415.</li>
<li>Laura Martini (Hrsg.): I Luoghi della Fede: <i>Montepulciano e la Valdichiana senese.</i> Arnoldo Mondadori Editore, Mailand 1999, ISBN 88-04-46787-8, S. 144–154.</li>
<li>A. Rastrelli: <i>Chiusi.</i> In: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.treccani.it/enciclopedia/chiusi_res-b3c87cb1-66b5-11e1-b491-d5ce3506d72e_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Antica%29/">Enciclopedia dell’Arte Antica</a>, 1994 (v. vol. II, p. 559).</li>
<li>Emanuele Repetti: <i>CHIUSI in Val di Chiana (CLUSIUM, già CAMARS degli Etruschi).</i> In <i>Dizionario Geografico Fisico Storico della Toscana</i> (1833–1846), <a rel="nofollow" class="external text" href="http://stats-1.archeogr.unisi.it/repetti/includes/pdf/main.php?id=1290">Onlineausgabe</a> der <a href="Universit%C3%A4t_Siena" title="Universität Siena">Universität Siena</a> (PDF, ital.)</li>
<li><a href="Touring_Club_Italiano" title="Touring Club Italiano">Touring Club Italiano</a>: <i>Toscana.</i> Mailand 2003, ISBN 88-365-2767-1, S. 752 ff.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chiusi?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Chiusi</a></span></b>&nbsp;– Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien</div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.comune.chiusi.si.it/">Website der Gemeinde Chiusi</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.prolocochiusi.it/">Website</a> des <a href="Pro_Loco" title="Pro Loco">Pro Loco</a> in Chiusi</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://demo.istat.it/app/?i=P02"><i>Bilancio demografico e popolazione residente per sesso al 31 dicembre 2024.</i></a> ISTAT.<span class="Abrufdatum" style="display:none"> Abgerufen am 7.&nbsp;August 2025</span> (Bevölkerungsstatistiken des <a href="Istituto_Nazionale_di_Statistica" title="Istituto Nazionale di Statistica">Istituto Nazionale di Statistica</a>, Stand 31. Dezember 2024).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AChiusi&amp;rft.title=Bilancio+demografico+e+popolazione+residente+per+sesso+al+31+dicembre+2024&amp;rft.description=Bilancio+demografico+e+popolazione+residente+per+sesso+al+31+dicembre+2024&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fdemo.istat.it%2Fapp%2F%3Fi%3DP02">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://efficienzaenergetica.acs.enea.it/doc/dpr412-93_allA_tabellagradigiorno.pdf">Webseite der Agenzia nazionale per le nuove tecnologie, l’energia e lo sviluppo economico sostenibile (ENEA), abgerufen am 15. Juni 2015 (italienisch)</a> (PDF; 330&nbsp;kB)</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://sira.arpat.toscana.it/sira/idrografia/ic_052011.htm">Offizielle Webseite des Sistema Informativo Ambientale della Regione Toscana (SIRA) zu den Flüssen in Chiusi</a>, abgerufen am 15. Juni 2015 (italienisch)</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20210623003253/http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0GG0C0I0&amp;a2=mg0y8048F8&amp;n=1UH90T09OG0&amp;v=1UH08207SM5000000">Offizielle Webseite</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> des <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fdawinci.istat.it%2FdaWinci%2Fjsp%2FMD%2FdawinciMD.jsp%3Fa1%3Dm0GG0C0I0%26a2%3Dmg0y8048F8%26n%3D1UH90T09OG0%26v%3D1UH08207SM5000000">Originals</a></span> vom 23. Juni 2021 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>) <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span>&nbsp;<b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0GG0C0I0&amp;a2=mg0y8048F8&amp;n=1UH90T09OG0&amp;v=1UH08207SM5000000">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0GG0C0I0&amp;a2=mg0y8048F8&amp;n=1UH90T09OG0&amp;v=1UH08207SM5000000">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/dawinci.istat.it</span> des <a href="Istituto_Nazionale_di_Statistica" title="Istituto Nazionale di Statistica">Istituto Nazionale di Statistica</a> (2001, ital.), abgerufen am 15. Juni 2015 (italienisch)</span>
</li>
<li id="cite_note-LuoghiFede-5"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-LuoghiFede_5-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-LuoghiFede_5-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-LuoghiFede_5-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-LuoghiFede_5-3">d</a></sup></span> <span class="reference-text">Laura Martini (Hrsg.): I Luoghi della Fede: <i>Montepulciano e la Valdichiana senese.</i></span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text">A. Rastrelli: <i>Chiusi.</i> In: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.treccani.it/enciclopedia/chiusi_res-b3c87cb1-66b5-11e1-b491-d5ce3506d72e_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Antica%29/">Enciclopedia dell’Arte Antica</a>, 1994 (v. vol. II, p. 559).</span>
</li>
<li id="cite_note-TouringClub-7"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-TouringClub_7-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-TouringClub_7-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Touring Club Italiano: <i>Toscana.</i></span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.archeochiusi.it/?page_id=81">Porta Lavinia, già Porta “ala Vigna”</a>, Webseite der Gruppo Archeologico “Città di Chiusi”, abgerufen am 19. Juni 2015 (italienisch)</span>
</li>
</ol>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r260755238">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output div.klappleiste{border:1px solid var(--dewiki-rahmenfarbe1);clear:both;font-size:95%;box-sizing:border-box;margin-top:1.5em;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste:after{clear:both;content:"";display:block}.mw-parser-output div.klappleiste-bild{float:left;padding:2px}.mw-parser-output div.klappleiste-kopf{background:var(--dewiki-hintergrundfarbe5);color:var(--color-base,#202122);text-align:center;font-weight:bold}.mw-parser-output div.klappleiste.mw-collapsed .klappleiste-bild{display:none}.mw-parser-output div.klappleiste+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+link+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+link+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+style+div.klappleiste,.mw-parser-output div.klappleiste+style+link+div.klappleiste{margin-top:-1px}@media screen{html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .klappleiste-bild span[typeof="mw:File"]:not(.skin-invert-image) img{background-color:#c8ccd1}}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<div class="klappleiste mw-collapsible navileiste navigation-not-searchable center" role="navigation">
<div class="klappleiste-bild nomobile noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="klappleiste-kopf">Gemeinden der <a href="Provinz_Siena" title="Provinz Siena">Provinz Siena</a> in der Region <a href="Toskana" title="Toskana">Toskana</a></div>
<div class="klappleiste-inhalt mw-collapsible-content">
<div class="centered" style="display: table">
<p><a href="Abbadia_San_Salvatore" title="Abbadia San Salvatore">Abbadia San Salvatore</a>&nbsp;|
<a href="Asciano" title="Asciano">Asciano</a>&nbsp;|
<a href="Buonconvento" title="Buonconvento">Buonconvento</a>&nbsp;|
<a href="Casole_d%E2%80%99Elsa" title="Casole d’Elsa">Casole d’Elsa</a>&nbsp;|
<a href="Castellina_in_Chianti" title="Castellina in Chianti">Castellina in Chianti</a>&nbsp;|
<a href="Castelnuovo_Berardenga" title="Castelnuovo Berardenga">Castelnuovo Berardenga</a>&nbsp;|
<a href="Castiglione_d%E2%80%99Orcia" title="Castiglione d’Orcia">Castiglione d’Orcia</a>&nbsp;|
<a href="Cetona" title="Cetona">Cetona</a>&nbsp;|
<a href="Chianciano_Terme" title="Chianciano Terme">Chianciano Terme</a>&nbsp;|
<a href="Chiusdino" title="Chiusdino">Chiusdino</a>&nbsp;|
<a class="mw-selflink selflink">Chiusi</a>&nbsp;|
<a href="Colle_di_Val_d%E2%80%99Elsa" title="Colle di Val d’Elsa">Colle di Val d’Elsa</a>&nbsp;|
<a href="Gaiole_in_Chianti" title="Gaiole in Chianti">Gaiole in Chianti</a>&nbsp;|
<a href="Montalcino" title="Montalcino">Montalcino</a>&nbsp;|
<a href="Montepulciano" title="Montepulciano">Montepulciano</a>&nbsp;|
<a href="Monteriggioni" title="Monteriggioni">Monteriggioni</a>&nbsp;|
<a href="Monteroni_d%E2%80%99Arbia" title="Monteroni d’Arbia">Monteroni d’Arbia</a>&nbsp;|
<a href="Monticiano" title="Monticiano">Monticiano</a>&nbsp;|
<a href="Murlo" title="Murlo">Murlo</a>&nbsp;|
<a href="Piancastagnaio" title="Piancastagnaio">Piancastagnaio</a>&nbsp;|
<a href="Pienza" title="Pienza">Pienza</a>&nbsp;|
<a href="Poggibonsi" title="Poggibonsi">Poggibonsi</a>&nbsp;|
<a href="Radda_in_Chianti" title="Radda in Chianti">Radda in Chianti</a>&nbsp;|
<a href="Radicofani" title="Radicofani">Radicofani</a>&nbsp;|
<a href="Radicondoli" title="Radicondoli">Radicondoli</a>&nbsp;|
<a href="Rapolano_Terme" title="Rapolano Terme">Rapolano Terme</a>&nbsp;|
<a href="San_Casciano_dei_Bagni" title="San Casciano dei Bagni">San Casciano dei Bagni</a>&nbsp;|
<a href="San_Gimignano" title="San Gimignano">San Gimignano</a>&nbsp;|
<a href="San_Quirico_d%E2%80%99Orcia" title="San Quirico d’Orcia">San Quirico d’Orcia</a>&nbsp;|
<a href="Sarteano" title="Sarteano">Sarteano</a>&nbsp;|
<a href="Siena" title="Siena">Siena</a>&nbsp;|
<a href="Sinalunga" title="Sinalunga">Sinalunga</a>&nbsp;|
<a href="Sovicille" title="Sovicille">Sovicille</a>&nbsp;|
<a href="Torrita_di_Siena" title="Torrita di Siena">Torrita di Siena</a>&nbsp;|
<a href="Trequanda" title="Trequanda">Trequanda</a>
</p>
</div>
</div></div>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-g" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten&nbsp;(Geografikum): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/4085259-3">4085259-3</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/142885898/">142885898</a></span> </div>
</div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2024-06-20" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Chiusi&amp;oldid=246060516">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>